Prof Dr Metin Ozata
GUATR TIROID ENDOKRIN DIYABET ZAYIFLAMA DIYET
Ana Sayfa      GUATR      TIROIDIT

TIROIDIT
PROF DR METİN ÖZATA
Tiroid bezi iltihaplanmasına tiroidit denir. Tedavisi türüne göre değişir.
 
TİROİDİT- TİROİT BEZİ İLTİHABI (SUBAKUT TİROİDİT)

Bu hastalığa ‘’viral tiroidit’’, ‘’de Quervain tiroiditi’’ ve ‘’dev hücreli tirodit’’ isimleri de verilir. Virüsler tarafından oluşturulan bir tiroid bezi iltihabıdır. Bu hastalık yazın ve sonbaharda daha sık ortaya çıkar ve özellikle virüs enfeksiyonu (grip, nezle, üst solunum yolu enfeksiyonu) geçiren bir kişide birkaç hafta sonra ortaya çıkar.

Şikayetler:

Virüslerin yaptığı tiroid bezi iltihabının en önemli özelliği boyun ön bölgesinde şiddetli ağrı olmasıdır ve bu ağrı tek taraflı olarak kulak ve çeneye yayılır. Ağrı ortaya çıkmadan bir kaç hafta önce kas ağrısı, ateş, halsizlik, boğaz ağrısı ve yutkunmakta zorluk bulunabilir. Bazen hastalık farenjit ve boyunda ağrı ile başlar ve ağrı ve hassasiyet giderek artar. Ateş 37.5 ºC-38.3 ºC ve hatta 40 °C olur. Bazı hastalarda halsizlik, yorgunluk, ateş ve eklem ağrıları olabilir. Ağrı tiroid bezinin bir tarafından öbür tarafına kayabilir. Bazen ağrı yayılmadan olduğu yerde kalır. Bazı hastalarda ağrı çene ve kulaklara yayılır ve ağrı yutkunmakla, öksürmekle ve baş hareketiyle artar. Ağrı bazı kişilerde gece daha fazla olur. % 50 hastada çarpıntı, kilo kaybı, sinirlilik, ellerde nemlilik ve titreme olabilir. Tiroid bezinde hassasiyet, sertlik, nodül gelişimi ve büyüme olabilir. İltihabın olduğu bölge hassas ve serttir. Tiroid bezi o kadar ağrılıdır ki hasta muayene edilmesini ve elle dokunulmasını istemez. Bu hastalık 6 hafta veya bazen 2-5 ay sürebilir ve çoğunlukla kendiliğinden düzelir.

Hastalığın Gidişi veya Seyri:

Başlangıçta iltihap nedeniyle tiroid bezinde hasar oluşur ve bezdeki tiroid hormonları kan dolaşıma dökülür. Bezde ağrı ve hassasiyet vardır. Tiroid sintigrafisinde tiroid bezi görülemez. Vücutta iltihap olduğunu gösteren sedimantasyon tetkiki çok yüksek (saatte 50 veya 100 mm) çıkar ve tiroid bezinin aşırı çalışması bulguları (çarpıntı, titreme, halsizlik, sinirlilik) olabilir. Bu dönem 4-8 hafta sürebilir. Bu dönemde kandaki T3, T4 hormonları yüksek, TSH düşüktür; yani tiroid bezinin aşırı çalışması durumu vardır. Tiroglobulin tetkiki kanda yüksektir. % 1-5 hastada ömür boyu sürecek tiroid yetmezliği gelişebilir. Sedimantasyon 80-100 mm/saat’e kadar yükselir. Sedimentasyon normal ise hastadaki ağrı tiroid bezi iltihabından kaynaklanmıyor demektir. Ancak bazen hastalar sedimantasyonun düşmeye başladığı dönemde doktora başvurabilir. Hastalık düzeldikçe sedimantasyon azalır ve normalleşir. Kanda beyaz kan hücresi( Lökosit) sayısı normaldir. Erken dönemde SGOT, SGPT, alkalen fosfataz, CRP ve LDH gibi kan tetkikleri yüksek olabilir. Kanda ferritin düzeylerinde de artma olabilir. Tiroid antikorları dediğimiz anti-TPO ve anti-Tiroglobulin ölçümleri genellikle yükselmez. Tiroid ultrasonunda bezde nodül alanları olabilir. Bunların gerçek nodül olup olmadığını anlamak için hastalığın iyileşmesini beklemek gerekir. İltihabi dönemde bu alanlarda devamlı değişiklik olduğundan hastalığın düzelmesini beklemek en iyisidir.

Laboratuvar Bulguları:

Kansızlık olabilir.
Sedimantasyon yüksekliği (genellikle 50-100 mm/saat arasındadır) sık görülür.
TSH hormonunda düşüklük, T4 ve T3 düzeylerinde ve CRP tetkikinde de yükseklik (iltihabın şiddetine göre) vardır.
Tiroglobulin tetkikinde yükselme saptanır.
Ayrıca SGOT, SGPT, alkalen fosfataz ve ferritin tetkiklerinde erken dönemde yükseklik olabilir.
Anti-TPO ve antitiroglobulin antikorlar kanda yükselmez.
Tiroid sintigrafisinde bez görülmez veya silik görülür.
Tiroid ultrasonunda iltihabi belirtiler ve bezde nodülleşen alanlar olabilir.

Tedavi:

Ağrılı dönemde Aspirin veya diğer ağrı kesici ilaçlar ağrıyı düzeltir. Bazı kişilerde ağrı gece daha fazla olur. Bu nedenle yatmadan önce ağrı kesici alınabilir. Kalsiyum, magnesium ilave verilebilir. Ağrısı, ağrı kesici ilaçlarla geçmeyen hastalarda kortizon ilacı verilir. Kortizon ile ağrı bazen ilaç alındıktan bir kaç saat sonra veya 24 saat içinde hızla geçer ve hasta rahatlar. Eğer ağrı kortizon tedavisiyle geçmiyorsa başka hastalık düşünmek gerekir. Kortizon tedavisiyle düzelen hastaların bazılarında kortizon ilacı azaltılırken ağrı tekrar başlayabilir. Bu tür hastalarda kortizon tedavisine bir süre daha devam edilir. Bunlarda şiddetli iltihap var demektir. Tiroid bezi iltihabı geçiren hastalarda boyunda rahatsızlık hissi bazı kişilerde aylarca devam edebilir. Bazen kortizon ilacı vereceğiz denilince bazı hastalar nedensiz yere korkmaktadır. Kortizon ilacının midenizde ülser veya gastrit yoksa hiçbir zararı olmaz ve boşu boşuna ağrı çekmemiş olursunuz.

Hastaların çoğunda tiroid bezindeki iltihap kendiliğinden düzelir ve hormonlar normal seviyeye gelir. Ancak hastaların % 10’nunda devamlı olan yani kalıcı tiroid bezi yetmezliği (hipotiroidi) gelişir. Özellikle iyotlu tuz kullanan veya iyot alan hastalarda hipotiroidi daha sık görülür. Tiroid bezi iltihabı geçiren bu hastaların % 2’sinde ileride tekrar iltihap olabilir.

KRONİK TİROİDİT: HASHİMATO HASTALIĞI

Kronik tiroidit tiroid bezindeki iltihabi halin uzun süreli olmasıdır. Bu tiroidit tiroid bezinde abse olması anlamına gelmez. Tiroid bezine lenfosit hücrelerinbin dolması ve zaman içinde tiroid hücrelerinin harap olmasıdır.
Kronik tiroiditler içinde en önemlisi Hashimoto tiroiditidir. Prof Hashimoto tarafından 1910 lu yıllarda keşfedildiği için bu isim verilmiştir.

Hashimoto hastalığında kanda anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorları yuksektir. Bu antikorlar tiroid bezine yapışarak bezin harap olmasını sağlar. Zaman içinde tiroid yetmezliği yani hipotiroidi gelişir.
Kanda TSH yükselmeye başlar.

Hashimoto hastalığı toplumda çok yaygındır. Özellkle kadınlarda sıktır.
Ailesel özellik gösterir.
Sizde Hashimoto varsa çocuklarınıza kardeşlerinize ve anne ve babanızada tiroid hormon tetkikleri yaptırın

Beslenmede yapılacak şey iyotsuz tuz yemektir. Soya tüketmeyin. Diğer gıdalar alabilirsiniz.
Hashimoto tedavisini Endokrin Uzmanları yapar. İlaçla tedavi yapılır. İlaç tedavisi ömür boyu sürer.
Yılda bir tiroid ultrasonu gerekebilir. Nodul varsa daha sık ultrason yapılır.
kanda selenyum ölçülür. Düşükse selenyum verilir.

KİLO VEREMEYENLERDE
Tiroid ve diğer hormon bozuklukları olabilir. Bunların araştırılması için Endokrin Uzmanına başvurun

DİYET
Hashimoto hastalarında kilo varsa Metabolizma diyeti yapılır. Prof Dr Metin Özata nın hazırladığı Metabolizma Diyeti kitabını okuyabilirsiniz.

TSH HORMONU
Tiroid bezinin çalışması beynimizde bulunan hipofiz bezi tarafından kontrol edilir. Hipofiz bezi, TSH adı verilen bir hormon salgılar ve bu hormon kan yoluyla tiroid bezine gelerek tiroid hormonu yapılmasını sağlar. TSH hormonu tiroid bezinin iyod tutmasını sağladığı gibi tiroid hormonlarının yapılmasını da sağlar.
Tiroid bezi az hormon salgıladığında hipofiz bezi TSH salgısını artırarak tiroid bezinin daha çok hormon üretmesini sağlar. Bu nedenle tiroid bezinin az hormon salgıladığı tiroid yetmezliğinde (hipotiroidi) kanımızda TSH hormonu yüksek, fakat T3 ve T4 hormonları düşük olarak bulunur.
Tiroid bezi çok hormon salgılarsa, yani kanımızda T3 ve T4 hormonları çok artarsa bu defa hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu azalır. Kanımızda T3 ve T4 hormonları ne kadar yükselirse TSH hormonu da o kadar azalır. Hipertiroidi denilen tiroid bezinin aşırı çalışması durumunda kanımızda T3 ve T4 hormonları yüksek iken TSH hormonu normalin altına iner ve düşüktür.
Görüldüğü gibi hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 hormon düzeyine göre TSH hormon salgısını azaltıp artırmaktadır.
Hipofiz bezi ise, beynimizde, hipofiz bezinin üzerinde bulunan hipotalamus organı tarafından kontrol edilir. Hipotalamus organı salgıladığı TRH isimli hormon ile hipofiz bezinden TSH salınışını sağlar.
Bu nedenle hipotalamus, hipofiz ve tiroid bezi birbirine bağımlı olarak çalışan ve birbirlerini kontrol eden 3 bezdir. Tiroid bezini hipofiz bezi kontrol ederken, hipofiz bezini de hipotalamus kontrol etmektedir. Hipotalamusdan salgılanan TRH hormonu hipofiz bezini etkileyerek buradan TSH hormonu salgılatır. Hipofizden salgılanan TSH hormonu ise tiroid bezinden tiroid hormonlarının yapılmasını ve kana salgılanmasını sağlar.