Prof Dr Metin Ozata
GUATR TIROID ENDOKRIN DIYABET ZAYIFLAMA DIYET
Ana Sayfa      ZEHIRLI GUATR



     
    ZEHİRLİ GUATR- TİROİT BEZİNİN AŞIRI ÇALIŞMASI -HİPERTİROİDİZM
    PROF DR METİN ÖZATA


    Tiroid bezinin aşırı çalışmasına yani aşırı tiroid hormonu üretmesine tıp dilinde  hipertiroidi adı verilir. ‘’Hiper’’ Latince ‘’fazla’’ veya ‘’yüksek’’ manasına gelir. Hipertiroidi hastalığına tıp dilinde  ‘’tirotoksikoz ‘’ adı da verilir.  Tiroid bezinin aşırı çalışmasına halk arasında ‘’zehirli guatr’’ veya ‘’iç guatr’’ isimleri de verilmektedir. Bu isimlendirmeler maalesef yanlıştır; ne zehirlenme söz konusudur ne de bir iç guatr vardır. Elleriniz titriyor, ağzınız kuruyor ve çok yemek yemenize rağmen kilo veriyorsanız yada çabuk sinirleniyor ve çevrenize bağırıp çağırıyorsanız sizde tiroid bezi fazla çalışıyor olabilir. Şekil 4’de tiroid bezinin fazla çalışması sembolize edilmiştir.

     

    Tiroid bezinde aşırı çalışmaya neden olan hastalıklar şunlardır:
    1-    Graves hastalığı : TSH reseptör antikorlarının kanda artması nedeniyle oluşan tiroid bezi aşırı çalışmasıdır.  Bazı hastalarda gözde büyüme olur. Hipertiroidinin en sık  nedenidir. Hipertiroidisi olan hastaların % 60-90’nını Graves hastalığı oluşturur. Bağışıklık sistemindeki bir bozukluktan kaynaklanır.
    2-    Sıcak nodüllerin fazla hormon salgılaması: Sıcak nodüllerin  aşırı tiroid hormon yapıp salgılaması durumunda tiroid hormonları kanda artar ve hipertiroidi hastalığı oluşturur.
    3-    Tiroid bezinin iltihabi hastalıkları: Tiroid bezinde itihabi hastalıklar olduğunda bezde depo edilmiş halde bulunan  tiroid hormonları kana döküldüğünden hormonlar yükselir ve  hipertiroidi belirtileri ortaya çıkar.
    4-    Tiroid hormon ilaçlarının fazla alınması: Levotiroksin ilacının  gereğinden fazla alınması kanda tiroid hormonlarını artırır  ve hipertiroidi yapar.
    5-    Bazı ilaçların kullanımı: Cordarone  isimli kalp ilacı ve   interlökin ilacı  kullanan bazı hastalarda tiroid bezi fazla çalışarak hipertiroidi hastalığı oluşturabilir.
    6-    Aşırı şekilde iyot almak:  İyodun fazla alınması  nodülü olan hastalarda hipertiroidi yapar.
    7-    Civa zehirlenmesi : Civanın fazla alınması   hipertiroidizm denilen tiroid bezinin aşırı çalışmasına neden olabilir.

    Graves Hastalığı
    Graves hastalığı bazen  gözlerde büyüme yapan tiroid bezinin aşırı çalışması hastalığıdır. Tiroid bezi aşırı çalışması hastalığı olan kişilerin % 60-90’nını yani çoğunluğunu Graves hastalığı oluşturur.  Dr. Robert Graves tarafından ilk defa keşfedildiği veya tanımlandığı için bu hastalığa   Graves hastalığı adı verilmiştir.    
    Graves Hastalığı Kimlerde daha sık görülür?   
    Graves hastalığı  hipertiroidinin  en sık nedenidir.  Her yaşta görülebilirse de, 20-40 yaş arasında  en fazla görülür.
    Kadınlarda  erkeklerden 5-7 kat daha  fazla görülürken toplumda görülme sıklığı  % 1  kadardır.
    Graves Hastalığında ailesel özellik vardır:
    Graves hastası bir kişinin ailesinin diğer  fertlerinde  %15  oranında  Graves hastalığı saptanır. Bu nedenle ailesinde Graves hastalığı olan kişiler tiroid tetkikleri yaptırmalıdırlar.
    Graves Hastalığı Neden Oluşur?
    Graves hastalığı bağışıklık sistemindeki bir bozukluk sonucu oluşur. Nedeni bilinmeyen bir şekilde TSH hormonunun tiroid bezine bağlandığı reseptör adı verilen proteinlere karşı antikor denilen proteinler oluşur. Bu antikorların neden oluştuğu henüz bilinmemektedir. Kanda artan TSH reseptör  antikorları aynı TSH hormonu gibi tiroid bezine yapışarak  daha fazla çalışmasına  ve aşırı miktarda tiroid hormonu yapmasına neden olur. Sonuçta artan tiroid hormonları metabolizmamızı hızlandırarak (çarpıntı, terleme gibi)  Graves hastalığı ortaya çıkar.
    Kimler Graves hastalığı için risk altındadır?
    Graves hastalığına genetik eğilim katkıda bulunmaktadır. Bazı ailelerde bu nedenle Graves hastalığı daha fazla görülür. Ailesinde Graves hastası olan kişiler  risk altındadır ve genetik veya kalıtımın  hastalığın gelişmesinde en önemli etken olduğu  saptanmıştır.
    Stres, üzüntü, sigara içmek, fazla iyotlu tuz yemek ve bazı ilaçlar bu hastalığın oluşumuna neden olabilir.
    Stresin Graves hastalığı sıklığını artırdığı İkinci Dünya Savaşı sırasında ve  Yugoslavya’daki iç savaş sırasında saptanmıştır. İsveç’te yapılan bir araştırmada Graves’li hastaların  bir kısmında hastalık ortaya çıkmadan önceki yıl içinde üzücü olaylar yaşadıkları saptanmıştır. Bu hastalardaki sıkıntılı psikolojik durum (anksiyete) tedavi edildiğinde hastalığın nüks oranında azalma olmuştur.
    Graves hastalığı daha çok  yılın ılık mevsimlerinde ortaya çıkar.  Bu mevsimsel özelliğin nedeni tam bilinmemektedir.
    Sigara içenlerde göz belirtileri daha şiddetli olduğu gibi, sigara içmeye devam edenlerde göz hastalığı şiddeti artmaktadır.
    Allerjik yapısı olanlarda veya allerjik riniti olanlarda Graves hastalığı daha çok görülmektedir.
    İyot fazla alımı da hafif seyreden hastalığı şiddetlendirmektedir.
    Yeni bir düşünce ise gebelik sırasında  bebeğin hücrelerinin annenin kanına karışarak annenin tiroid bezine yerleşmesi ve bunların hastalık yapmasıdır. Bu nedenle de kadınlarda bu hastalığın daha fazla görüldüğü iddia edilmektedir.
    Yapılan çalışmalar Graves hastalığının % 79  oranında   genetik olarak eğilimli olmak  sebebiyle ortaya çıktığını, % 21  hastada  ise çevresel faktörler denilen üzüntü, stres, iyot alımı gibi nedenlerle ortaya çıktığını göstermiştir.
    Graves hastalığına eğilim yaratan  nedenler Tablo- 1’ de verilmiştir.

    Tablo-1: Graves Hastalığına Eğilim Yaratan Faktörler
    Genetik eğilim (ailede olması)
    Stres  ve üzücü yaşam olayları
    Sigara içmek
    Kadınlarda östrojen hormonu
    Doğum sonrası dönemde risk artar
    Fazla miktarda iyotlu tuz yemek Graves hastalığını ortaya çıkarır
    Lityum  ilacı kullananlarda ortaya çıkar
    Hepatit hastalığı nedeniyle   İnterferon  ilacı kullanan bazı hastalarda çıkabilir
    Allerjik  bünyesi olanlarda daha sık oluşur.

    Graves Hastalığı Nasıl Başlar?
    Hastalığın başlangıcı  yavaştır. Genelde haftalar ve aylar içinde  yavaş olarak gelişir. Ancak bazı  hastalarda hızlı bir başlangıç vardır. 

    Graves Hastalığında Vücutta Oluşan  Belirtiler:
    Graves hastalığının sık görülen üç  önemli özelliği  guatr,  kanda tiroid hormonlarında yükseklik ve göz belirtileridir. Tiroid bezinde büyüme, yani guatr  sıklıkla vardır ve bez içerisinde nodül pek olmaz, düz bir büyüme vardır. Gözdeki belirtilere tıp dilinde oftalmopati adı verilir. Daha az görülen diğer iki özellik ise bacak cildinde iltihap olması ve  parmaklarda çomak parmak denilen parmak uçlarında bombeleşme oluşmasıdır. Bu iki belirti çok nadir görülür (Tablo-2).

    Tablo-2: Graves Hastalığında Vücutta Oluşan Değişiklikler (Bulgular)
    Guatr (tiroid bezi büyümesi) (sık)
    Gözlerde büyüme (Oftalmopati) (sık)
    Tiroid hormonlarının kanda yükselmesi ve TSH’nın düşmesi (Her zaman)
    Bacak cildinde iltihap (nadir görülür)
    Parmaklarda çomaklaşma (nadir görülür)
    Graves Hastalarında Görülen Şikayetler:
    Hastalığa bağlı şikayetler kişiden kişiye değişir. Her hastada aynı şikayetler olmaz.  Şikayetler  hastalığın şiddetine, hastalığın süresine, kişinin  hastalığa duyarlılığına ve yaşına bağlı olarak değişiklikler gösterir.
    Yaşlılarda bazen şikayetler silik seyreder ve  başlıca belirtiler yorgunluk ve kilo kaybı olabilir. Buna “maskeli hipertiroidizm” ismi verilir. Yaşlılarda hipertiroidi bazen Alzheimer hastalığını taklit edebilir.  Yaşlılarda  bazen hastalık anlamsız bakışlar, enerji tükenmesi ve bitkinlik ve demans  ile kendini gösterebilir.  Graves’li hastalarda bulunan şikayetler Tablo-3’de verilmiştir.
    Tablo-3: Hipertiroidili Hastalarda Sık Rastlanan Şikayetler
    Guatr
    Hareketli olma, huzursuzluk
    Çarpıntı (hızlı ve düzensiz kalp atımı olması
    Yorgunluk
    Güçsüzlük (ağır eşyaları kaldıramaz, merdiven çıkarken zorlanır)
    Ellerde titreme
    Saç dökülmesi
    Sinirlilik, kolay heyecanlanma ve kolay öfkelenme
    Canlı bakış, gözlerde büyüme, göz kapağında çekilme
    Uykusuzluk, dikkat bozukluğu
    Derinin sıcak, nemli ve ince olması
    İshal
    İştah artışı
    Susama
    Ağız kuruluğu
    Sık idrara çıkma
    Kilo kaybı (zayıflama)
    Adetlerde azalma veya kesilme
    Cinsel istekte azalma, sperm sayısında azalma
    Erkeklerde meme büyümesi (jinekomasti)
    Kemik erimesi
    Kaslarda güçsüzlük
    Çabuk yorulma

    Graves hastalığı olan genç hastalarda çarpıntı, sinirlilik, aşırı heyecanlanma veya duyarlılık, uyku bozuklukları, cinsel güçte azalma, kolay yorulma, hareketlilik, ishal, aşırı terleme, sıcaktan hoşlanmama, soğuğu tercih etme, ufak bir yürüyüşle hemen yorulma ve nefes darlığı, kilo kaybı, iştah artışı, susama, ağız kuruması,  adetlerde azalma, uyku bozukluğu ve  bazı psikolojik bozukluklar olabilir.
    İştah  artışına rağmen kilo kaybı  bu hastalığın en önemli belirtilerinden birisidir. Bu hastalık metabolizmayı hızlandırdığından aşırı yemek yenmesine rağmen kilo kaybı olur. Çok nadiren kilo artışı da olabilir.
    Çarpıntı veya kalp atım sayısında ve nabız sayısında artış  her 100 hastadan 96’sında görülür.   İstirahatte iken nabız hızı dakikada  89’tan fazladır.
    Saç kılları incedir. Yaygın veya hafif saç dökülmesi görülebilir.
    Hastalarda  huzursuzluk ve  aşırı sinirlilik vardır; ajite haldedirler ve yerinde duramazlar. Bazen birden öfkelenirler. Kalabalık yerlerden hoşlanmazlar.  Ufak tefek şeyler için bağırıp, çağırırlar.
     Kas güçsüzlüğü bazen çok şiddetli olur ve hasta sandalyeden kalkmakta veya merdiven çıkmada zorluk çeker.
    Tırnaklar yumuşaktır ve kırılabilir.  Tırnaklarda çekilme özellikle 4. ve 5. parmak tırnaklarında görülür.
     Hastaların  % 10’nunda  bacaklarda, kolda ve diz ekleminde  ağrı olabilir. Bu ağrılar bazen kendiğinden düzelebilir.
    Cilt ince, ılık ve nemlidir. El ayalarında kırmızılık ve  kaşıntı olabilir. Ürtiker  denilen cilt allerjisi ve  vitiligo  (ciltte renksiz veya beyaz alanlar olması) da sıklıkla birlikte bulunur.
    Oftalmopati denilen göz belirtileri Graves’li  hastaların % 25-30’unda saptanır.  Gözlerde öne doğru fırlama vardır. Bazı hastalarda  çift görme şikayeti olur. Görmede bozukluk, ışıktan  rahatsız olma  ve gözde  kaşıntı ve yanma  meydana gelebilir. Bakışlar canlıdır ve üst göz kapağında gecikme ve tam kapanma olmayabilir. Bazen şaşılık oluşabilir.
    Ellerde ince titreme vardır. Bunu daha iyi anlamak için eller uzatılır ve üzerine ufak kağıtlar konur. Kağıtlarda ellerdeki titremeyle paralel titremeler daha belirgin olarak  ortaya çıkar.  Bazen dilde ve göz kapaklarında da titreme  olabilir.
    Hipertiroidili hastalarda  kemik erimesi (diğer adıyla osteoporoz),  kan kalsiyum düzeyinde artma, ve kanda alkalen fosfataz  tetkikinde artış görülebilir.  Bu hastalarda  ayrıca  kanda osteokalsin ve SHBG  adı verilen proteinlerin düzeyleri artar. Karaciğer testleri denilen SGOT, SGPT ve GGT tetkiklerinde artış olur ve tedaviyle bu artışlar düzelir, fakat bazı hastalarda ilaç tedavisiyle karaciğer tetkikleri gittikçe yükselebilir, o zaman radyoaktif iyot tedavisi yapılması gerekir.
    Kadınlarda adet düzeni bozulur; adet sayısında azalma veya kesilme olabilir.  Yumurtlamada bozukluk olduğundan gebe kalma şansı azalır. Gebelikle birlikte hipertiroidi olursa düşük doğum ağırlıklı bebek nedeni olduğu gibi ‘’Preeklampsi’’ denen tansiyon yükselmesi ve kusmalarla kendini gösteren bir hastalık da ortaya çıkabilir. Bu nedenle çocuk isteyen kadınların Graves hastalığı tedavisi bittikten sonra gebe kalmaları  daha uygundur.
    Erkeklerde memelerde büyüme, empotans ve sperm sayısında azalma olabilir.
    Şeker hastalarında  Graves hastalığı ortaya çıkarsa kan şekerinde yükselmeler oluşur ve bu nedenle kullanılan ilaç dozunu artırmak veya insülin kullanmak gerekebilir.
    Metabolizma hızı arttığından kan yağlarında (kolesterol ve trigliserid  düzeylerinde ve LDL kolesterol) azalma olur.


    Graves Hastalığı İle Birlikte Sık Görülen Hastalıklar:

    Bazı hastalıklar Graves hastalığı olan kişilerde daha sık görülür. Bunun nedeni bağışıklık sisteminde bu hastalarda bozukluk olmasındandır. Tip 1 şeker hastalığı, myastenia gravis denen kas hastalığı, hipofiz bezi iltihabı ve kalpte üfürüm yapan mitral kapak gevşekliği bunlardan başlıcalarıdır. Bu hastalıklar aşağıdaki Tablo-4’de verilmiştir.


     


    Teşhis İçin Hangi Tetkikler Yapılır?

    Teşhis kolaydır ve bu amaçla kanda  TSH, T3 ve T4  hormonlarının ölçümü yapılır.  Hipertiroidi varsa TSH normalin altına düşmüştür (genellikle <0.01 U/L), bu arada T3 ve T4 hormonları aşırı derecede yükselmiş olarak bulunur.  Gözlerde öne doğru fırlama ve hormonlarda yükseklik varsa Graves hastalığı teşhisi kolayca konur.
    Graves’li hastalarda  anti-TPO antikorlar hastaların % 90’ında, anti–TG antikorlar  ise % 60’ında yüksek olarak bulunur.
    TSH reseptör antikor ölçümü her zaman gerekli değildir. Ancak teşhisin şüpheli olduğu durumlarda yapılabilir. Örneğin gebelikte ve tiroid bezinde nodül bulunan Graves hastalarında  ölçülmesi hastalık teşhisinde faydalı olur. Nodülü olanlarda bu antikor yüksek olmaz; buna karşılık Graves’te yükselir. Graves’li hastaların % 5-20’sinde TSH reseptör antikorlarının kanda yüksek olmadığını da bilmekte fayda vardır.
    Graves hastalığında tiroid bezinde nodül varsa onun sıcak mı yoksa soğuk mu olduğunu değerlendirmek için tiroid sintigrafisi yapılabilir.
    Tiroid ultrasonu yapmak bu hastalarda  faydalıdır. Bezin büyüklüğü ve nodül olup olmadığı hakkında bilgi sahibi olunur.
    Hipertiroidi hastalarında SGOT, SGPT, alkalen fosfataz ve GGT  gibi karaciğer enzimlerinde yükseklikler saptanır. Bu enzim yükseklikleri aylar sürebilir. Bu nedenle karaciğer tetkikleri belirli aralıklarla takip edilmelidir.  Kolesterol ve trigliserit gibi kan yağlarında  azalma saptanır.
    Graves hastalarında tam kan sayımı da yapılarak tedavi sırasında takip edilmelidir.
    % 20 hastada serum kalsiyum düzeyinde artma, magnezyumda ise azalma olabilir.

    Graves Hastalığının Tedavisi
    Graves’li hastaların çoğu poliklinik şartlarında yani hastaneye yatmadan  tedavi edilir. Hastanın hastaneye yatmasına gerek yoktur. Ancak hipertiroidinin komplikasyonu olarak  kalp atım hızının çok arttığı (atrium fibrilasyonu) bir durum, kalp yetmezliği veya psikoz gelişmişse hastaneye yatırmak gerekebilir. Buna doktorunuz karar verir.
    Hipertiroidi tedavi edilmezse kalp kasında hastalığa (kardiyomyopati), atrium fibrilasyonu  denen kalbin çok hızlı atması durumuna ve kalp yetmezliğine neden olabilir. Herhangi bir enfeksiyon, ishal, şiddetli travma veya  ameliyat sırasında bu  hastalar tiroid krizine girerler ve bu kriz ölüm riski taşır. Bu nedenle hipertiroidi hastalığının mutlaka tedavi edilmesi gerekir.
    Graves hastalarının tedavisinde ilk yapılacak tedavi ilaç tedavisidir. İlaç tedavisine cevap alınamadığı durumlarda radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat yapılır.
     



     
    Propiltiourasil veya Metimazol İlaçlarını  Kullanırken Dikkat Edilecek Hususlar:
    •    İlaçlar tok karna ve doktorunuzun önerdiği dozda alınmalıdır. 
    •    İlaçlar kesilmemelidir. İlaç kesilirse hastalık tekrar şiddetlenir ve daha önce kullandığınız ilaçlar boş yere  kullanılmış olur.  Bazen ilaç kalmayınca hastalar ilaç reçete ettirinceye kadar ilacı kesmektedir. Bu durum hastalığın tekrar şiddetlenmesine neden olur. Böyle bir durumda ilacı eczaneden borç alın veya kendiniz satın alın.
    •    Bu ilaçları kullanırken bazen tiroid sintigrafisi çekilmesi gerekebilir. Bu taktirde ilaçlar kesilmemelidir. Sintigrafi çekilecek diye ilaç kesilirse hastalık tekrar şiddetlenebilir ve daha önce aldığınız veya kullandığınız ilaçlar boşa gider.
    •    İlaç kullanırken karaciğer testleri (SGOT, SGPT ve alkalen fosfataz) ve tam kan sayımı ayda bir yapılmalıdır
    •    İlaç kullanırken ateşiniz, boğaz ağrınız olursa hemen doktorunuza başvurunuz.
    •    İlaçları doktorunuzun önerdiği dozda  ve saatlerde alınız.
    •    İlacın dozu konusunda anlamadığınız bir konu varsa  doktorunuza sorunuz. Her hastanın hastalık şiddeti farklı olduğundan  kullanacağı ilaç dozu  da farklı olabilir.
    •     İlaçların bir günde  kaç tablet alınacağı ve kaç saatte bir alınacağı doktorunuz tarafından size belirtilir.
    •    Nabız sayısını azaltmak ve çarpıntıyı düzeltmek  için size ayrıca Dideral  gibi ilaçlar da verilebilir. Bu ilaçların başlangıç dozu hastalığın şiddetine göre değişir ve genellikle  1-2 ay sonra kesilir. Gebelerde Dideral ilacı kullanılmaz. Dideral veya Tensinor ilacını keserken birden değil azaltarak kesin.
    •    İlaç kullanırken iyotlu tuz ve iyotlu öksürük şurubu içmeyiniz. Bu şekilde alınan iyot  kullandığınız ilaçların etkisini önler ve  hastalığınız düzelmez.
    •    İlaç kullanırken sigara içmeyiniz. Sigara içerseniz gözlerinizde büyüme olabilir.
    •    İlaç kullanırken çarpıntınızı artıracak grip veya nezle  ilaçları almayınız. Kullanacağınız bütün ilaçlar için doktorunuza danışınız.
    •    Çarpıntınızı artıracak kahve, çay ve kola gibi kafeinli içecekler içmeyiniz.

    İlaç Kullanmaya Başlayınca Kontrol için Doktorunuza Gitmeyi İhmal etmeyiniz:
    Tedaviye başladıktan itibaren 4-6 hafta sonra tekrar muayeneye gitmek gerekir.  Hormonlardaki duruma göre doktorunuz tarafından ilaç dozunuz azaltılır veya artırılabilir Bu şekilde 1.5-2 ayda bir kontrole gidilerek hormonlar düzeldikçe  ilaç dozu gittikçe azaltılır ve sonunda kesilir. Bu süre toplam 9 ay veya bir yılı bulur; bazen 2 yıla kadar uzatılabilir.  Kontrollerde hormonlar yüksek olmaya devam ediyorsa ilaç dozunuz artırılır.
    İlaçlar kesildikten sonra da tekrar kontrole gitmek gerekir. Bu hastalık  sıklıkla tekrar nüks ettiğinden bu kontroller sağlığınız açısından çok önemlidir.  İlaç kesildikten  1, 3 ve  6 ay sonra   tekrar tiroid  testlerine bakılır.  Nüks olacaksa ilaç kesildikten sonraki  ilk 3-6 ay içinde  oluşur. Bazı hastalarda ilaç kesildikten  kısa  bir süre sonra hastalık tekrar alevlenebilir.  Hastaların iyot alması (iyotlu tuz kullanma,  iyotlu öksürük şurubu, iyotlu  ilaçlarla röntgen veya tomografi çekmek)  ve sigara içmek  hastalığın  tekrar alevlenmesini veya oluşmasını sağlar.

    İlaç tedavisiyle  hastalığın düzelmesine rağmen ilaç kesildikten sonra hastalığın tekrar  başlaması (nüks etmesi) riski kimlerde vardır?
    1-    Kişinin guatrının  veya tiroid bezinin  tedaviye rağmen  hala  büyük olması
    2-    Hastaların genç yaşta olması. Gençlerde  hastalık  tedaviye rağmen  daha sık ortaya çıkar (nüks eder).
    3-    Tiroid bezinde  kan akımının fazla olması (bu durum Doppler ultrason ile anlaşılır)
    4-    Başlangıçta,  yani ilaç tedavisine başlamadan önce, T4 ve T3  hormonlarının aşırı yüksek olması veya başlangıçta şiddetli hipertiroidizm olması
    5-    Başlangıçta  gözde şişlik (oftalmopati) olması. Göz belirtileri olanlarda hastalık daha şiddetli seyretmektedir.
    6-    Sigara içmek. Sigara içenlerde nüks ( hastalığın alevlenmesi)  daha fazladır.
    7-    İyotlu tuz kullanmak,  iyotlu öksürük şurubu içmek veya iyotlu ilaçlarla röntgen filmi çekilmesi
    8-    TSH-reseptör antikor ve anti-TPO antikorlarının  tedaviye rağmen  kanda yüksek olmaya devam etmesi.
    9-    Tedavi için  yüksek doz ilaç kullanımına ihtiyaç olması. Hormonları düzeltebilmek için Propiltiourasil veya Metimazol ilaçlarını yüksek dozlarda kullanmak zorunda kalmak. Bu hastalarda nüks fazladır.
    10-    TSH  hormon düzeylerinin ilaç tedavisine  rağmen hala düşük olması ve  yükselmemesi
    11-    Stresli bir yaşamın devam etmesi nüksü artırır.
    12-    Allerjik yapısı olanlarda veya allerjik riniti olanlarda  hastalık daha çabuk nüks eder
    13-    Erkeklerde  nüks daha  fazladır.

    Bunlar içinde nüks (hastalığın alevlenmesi) konusunda en iyi öngörü  sağlayan tiroid bezinin büyüklüğüdür. Tiroid bezi büyük, yani guatrı büyük olanlarda hastalık ilaçlarla düzelmesine rağmen ilaçlar kesildikten kısa bir süre sonra  tekrar hormonlarda yükselme oluşur.  İlaç kesilmeden önce TSH reseptör antikoru yüksek ise bu tür hastalarda da  hastalığın nüks etme olasılığı yüksektir. Ancak TSH reseptör antikoru ortadan kalksa bile nüks oranı % 20-50 arasındadır. Çoğu hastada  nüks, ilaç tedavisi kesildikten sonraki ilk 3-6 ay içinde oluşur. Hastaların 2/3’sinde nüksün 2 yıl içinde oluştuğu saptanmıştır. Hastalığın nüks edeceği TSH hormonundaki düşme ile anlaşılabilir. TSH hormonu düşük çıkmaya başlamışsa bu kişide hastalık tekrar alavlenecek demektir.  Nüks eden hastalarda yine ilaç tedavine başlanırsa da  radyoaktif iyot  tedavisi veya cerrahi (ameliyat)  tedavilerden birinin uygulanması  daha uygundur.  Hangi tedavinin sizin için uygun olacağına doktorunuz sizinle  konuşarak karar verir.

    İlaçlar Kesildikten Sonra Hastalığın Nüks etme olasılığının az olduğu hastaların Özellikleri şunlardır:
    1-    Tedavi sırasında tiroid bezinin  küçülmesi
    2-    Tedavi sonrası anti-TPO antikorların  azalması veya kanda  bulunmaması
    3-    Serum T4  düzeyinin  tedaviyle azalması
    4-    TSH-reseptör antikor düzeyinin  tedaviyle  kanda azalması veya düşük olması
    5-    TSH hormonunun kanda yükselmeye başlaması ve normal sınırlara yükselmesi
    6-    Tedavi öncesi hipertiroidizm hastalığının   hafif  şiddette olması
    7-    Sigara içmemek
    8-    Düşük doz  ilaç tedavisiyle  hastalığın düzelmesi
    9-    İyotlu tuz kullanmamak
    10-    Kadın hastalarda hastalık daha kolay düzelir

     Tiroid Bezi  Aşırı Çalışan  Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar:
    •    Mümkünse  10-15 gün  istirahat ediniz
    •    Çok sinirli, uykusuz ve huzursuz hastalar sakinleştirici ilaçlar alabilir. Bunu doktorunuza belirtiniz.
    •     Beslenmenize  dikkat ediniz ve   karbonhidratlı gıdaları (şekerli, nişastalı gıdaları) fazla yemeyiniz.
    •    İçerisinde iyot olmayan  multivitamin ilaçlar alabilirsiniz. Multivitamin ilaçların çoğunda iyot olduğundan almadan önce etiketini iyi  kontrol etmeli, iyot  varsa kullanmamalıdır.    L-karnitin ilacı  ve antioksidan ilaçlardan (içerisinde selenyum, C vitamini, A vitamini ve E vitamini olan) destek olarak alınabilir. Hangisinin sizin için uygun olduğunu doktorunuzla konuşunuz.
    •    Hipertiroidi hastalığı kemiklerde hafif yıkım yaptığından özellikle menopoz dönemindeki kadınlar başta olmak üzere  bütün hastaların günlük  kalsiyum alımı yeterli olmalıdır. Bu  nedenle yağsız süt ,yoğurt veya brokoli yemeli, yenemiyorsa  kalsiyum  ilacı ilave alınmalıdır.
    •    Graves’li hastalar psikolojik stresten uzak durmalıdır. Bazı kişilerde  stresin Graves hastalığını başlattığı gösterilmiştir.
    •    İyot içeren  gıdalar, iyotlu tuz, iyotlu öksürük şurubu ve  röntgen çekilirken kullanılan  ve damardan yapılan iyotlu ilaçlar  kullanmamaları   gerekir.
    •    Sigara içiliyorsa bırakılmalıdır.  Sigara içmek  hastalığın şiddetini artırdığı gibi ilaçlar kesildikten sonra tekrar oluşmasına neden olur ve  gözlerde büyüme yapar.
    •    ilaç kullanırken şiddetli yorgunluk, aşırı uyku hali, depresyon veya kas krampları gibi belirtiler olursa  doktora başvurmak gerekir. Bu belirtiler tiroid hormonlarının azalmış olduğunu  ve ilaçların fazla geldiğini düşündürür.
    •    İlaçları kullanırken ateş, boğaz ağrısı oluyorsa hemen doktorunuza başvurun.
    •    İlaç kaşıntı veya allerji yaparsa doktorunuza başvurun

    Gebelikte Graves  Hastalığı Ortaya Çıkarsa Nasıl Tedavi Edilir?
    Gebelikte radyoaktif iyot verilmesi sakıncalıdır; bebekte sakatlık yapar.   Gebelikte  ilaç tedavisi yapılır. Propiltiourasil veya Metimazol verilebilirse de  göbek kordonundan bebeğe   daha az geçtiği için daha çok Propiltiourasil ilacı tercih edilir. Kontrollerde  serbest T4 ve TSH düzeylerine birlikte bakılır.
    Gebe kalmadan önce Graves hastalığı olan  kadınlar gebe kalınca Graves hastalığının şiddeti azalır ve ilaç dozunu azaltmak veya kesmek gerekebilir. Gebelik, hastalığın şiddetini azaltmaktadır. Gebe Graves’li hastaların bebeklerinde doğumda hipertiroidi gelişebileceğinden kadın-doğum uzmanı ve çocuk hastalıkları uzmanı  tarafından bebek kontrol edilmeli ve tetkikleri yaptırılmalıdır. Hastanede çocuk endokrinoloji uzmanı varsa görüşünün alınması  uygun olur.
    Emziren Graves’li Annede Tedavi Nasıl Olur?
    Tedavide kullanılan Metimazol ve  Propiltiourasil ilaçları anne sütüne  az oranda geçerler. Yapılan bilimsel çalışmalarda emziren kadınlarda 10 mg/gün doza kadar Metimazol ve 150 mg/gün doza kadar  Propiltiourasil’in bebeğin tiroid fonksiyonunu bozmadığı gösterilmiştir. Bu nedenle anneler emzirmeyi kesmeden ilacı alabilirler. Yüksek doz ilaç kullanmak gerekirse bebeğin tiroid hormonlarını takip etmek gerekebilir veya emzirmeyi kesmek gerekir.
     Çocuklarda Graves Hastalığı:
    Çocuklarda Graves hastalığı  10 yaşın altında nadir, 11-15 yaş arasında sık görülür.  Bu hastalık çocuklarda  ilaçlarla  3-4 yıl süre ile tedavi edilebilirler. Yaş 18-20’ye ulaşınca radyoaktif iyot tedavisi verilebilir. Tiroidektomi (ameliyat) çocuklarda ve ergenlik çağında  nadiren yapılır. Ancak guatr çok büyükse ve  ilaçlara iyi yanıt alınamazsa  ameliyat  tercih edilebilir. Tiroid bezi fazla çalışan kişilerde metabolizma  fazla çalıştığı veya hızlı olduğu için kalori ihtiyacı artar. Bu nedenle alınan kaloriyi artırmak gerekir. Karbonhidratlı gıdaları (unlu,şekerli, nişastalı gıdaları) fazla yemeden  sağlıklı bir beslenmeye geçilir.
    Beslenme:
    Tiroid bezinin fazla çalışması genellikle bağışıklık sistemindeki  zayıflıktan ileri geldiğinden bağışıklık sistemini kuvvetlendiren sarmısak, mantar ve brokoli yiyiniz.  Günde bir kase yoğurt yemek ve yağ olarak sıvı yağlar kullanmak uygundur.  Haftada iki defa yağlı balıklardan (Somon, sardalye, hamsi gibi) yemek omega 3 yağ asitlerinin desteği için faydalı olur. Balık yiyemeyen hastaların omega 3 desteği almaları faydalıdır.  Tuz olarak iyotsuz tuz  yenmelidir. İyotsuz tuz bulunamazsa  kaya tuzu yenmelidir.
        Yapılan bilimsel çalışmalar hipertiroidi durumunda serbest radikallerin arttığını göstermiştir. Antioksidan ilaçların verilmesi bu nedenle faydalı olmaktadır. İçerisinde selenyum, C vitamini, E vitamini olan  vitamin ilaçları faydalıdır. Antioksidan ilaçlar hipertiroidi şiddetini azalttığı gibi gözdeki büyüme üzerinde de faydalı olmaktadır.
    A vitamini  hipertiroidide azaldığından ilave olarak alınabilir. Tiamin ve diğer B vitamin desteği de hipertiroidide faydalı olur.
    Sinirlilik ve huzursuzluk fazla olduğunda gevşemeyi öğrenin ve  iyi uyumaya çalışın. Uykusuzluk  için bazı ilaçlar alabilirsiniz.
    Hipertiroidisi olan hastalar da kafeinli gıdalar  kesilmelidir. Özellikle kahve, çay ve kola gibi kafeinli içecekler  içilmemelidir. Bu kişilerde çarpıntı olduğu için kafeinli içecekler çarpıntıyı iyice artırır.
    Grip veya nezle ilaçları almayınız. Bu ilaçlar kalp çarpıntısının daha da artmasına neden olabilir.


    Graves Hastalığının Radyoaktif İyotla Tedavisi

    Radyoaktif iyot tedavisi radyasyon yoluyla tiroid bezinin tahrip edilmesi esasına dayanan bir tedavi şeklidir. Burada kullanılan radyasyon dozu çok küçüktür ve size zarar vermez ve kanser yapmaz.  ABD’de  Graves hastalığı tedavisi için en fazla kullanılan tedavi şeklidir.
    Radyoaktif iyot tedavisi,   ilaç (Propiltiourasil veya Metimazol)  tedavisine rağmen tiroid hormonlarının bir türlü azalmadığı  veya normal seviyelere gelmediği hastalarda, 2 yıl Propiltiourasil veya Metimazol ilaçlarını kullanmasına rağmen hastalığın düzelmediği kişilerde veya  hastalığın sık nüks ettiği hastalarda  yapılır. Nadiren de hastalığın çok şiddetli seyrettiği ve çok yüksek dozdaki ilaç tedavisiyle hormonların zor düştüğü hastalarda radyoaktif iyot tedavisi gerekebilir.  Propiltiourasil  veya Metimazol ilaçlarını  kullanırken karaciğer testleri bozulan (SGOT, SGPT ve alkalen fosfataz testleri artan)  veya kandaki beyaz hücre sayısı (lökosit) çok düşen hastalarda da  ilaç daha fazla kullanılamayacağından mecburen radyoaktif iyot tedavisi yapılır.
    Radyoaktif iyot genellikle 18 yaşın üzerindeki hastalara verilirse de ABD’de ergenlik çağındaki  hastalara da verilmektedir. Radyoaktif iyot tedavisi  çocuklara, gebelere ve emziren kadınlara verilmez. Radyoaktif iyot  alan kadınların  1 yıl süre ile gebe kalmamaları gerekir. 
    Radyoaktif iyot tedavisinden önce   tiroid hormonları çok yüksek olanlarda, yaşlılarda ve  kalp hastalığı olan hastalarda Propiltiourasil veya  Metimazol ilacı kullanılarak  tiroid hormonlarını biraz azaltmak gerekir. Radyoaktif iyot tedavisi yapılacağı zaman Propiltiourasil ilacı yerine Metimazol ilacını kullanmanın  radyoaktif iyotun daha etkili olduğunu iddia eden bilimsel çalışmalar da vardır.  
    Radyoaktif iyot, Tıp Fakülteleri’nin nükleer tıp merkezinde   veya özel laboratuvarlarda çalışan nükleer tıp uzmanları tarafından  size ağızdan alınan bir kapsül veya sıvı şeklinde verilir. Yutulan radyoaktif iyot bağırsaklardan kana karışarak tiroid bezi tarafından tutulur. Birkaç hafta veya ay içinde hücreleri hasara uğratır ve yok eder; sonunda bezde küçülme oluşur. Bez hücreleri öldüğü için hipertiroidi düzelir. Ancak bezde hormon yapacak hücre kalmadığından bu defa ömür boyu devam edecek  tiroid yetmezliği gelişir ve hasta ömür boyu tiroid  hormon ilacı  ( Levotiroksin ) kullanmak zorundadır. Radyoaktif iyodun vücudumuza zararlı bir etkisi yoktur. Çok nadiren tükürük bezlerinde ağrı olabilir. Çocuk sahibi olmanızı engellemez.
    Radyoaktif iyodun diğer adı iyot-131’dir.  İyot-131 nükleer tıp merkezlerinde  her zaman hazır halde bulunmaz. İyot-131 yurtdışından veya Atom Enerjisi Kurumu’ndan sipariş yapılarak getirtilir. Bu nedenle tedavi için önceden randevu almanız ve nükleer tıp uzmanı ile görüşmeniz gerekir.
    Tedaviniz için genellikle hipertiroidi hastalığını ortadan kaldıracak ve hastayı 6-12 ay içinde hipotiroidiye (tiroid bezi yetmezliğine) sokacak şekilde yüksek doz  radyoaktif iyot verilir.  Genelde verilen doz 10-15 mCi (miliküri) veya daha fazla olabilir.  Radyoaktif iyot tedavisi yapılan hastaların  % 86’sında ilk yıl içinde tiroid yetmezliği gelişir.  Bazı kişilerde radyoaktif iyot tedavisine rağmen hormonlarda  yükseklik devam edebilir, bu kişilere  6 ay sonra tekrar  radyoaktif iyot verilir.
    Genç hastalarda, tiroid bezi büyük olan hastalarda ve şiddetli hastalığı olanlarda bazen  bir defa radyoaktif iyot vermekle hastalıkta düzelme olmayabilir. Bu hastalarda tekrar ve daha yüksek dozda radyoaktif iyot verilir. İkinci defa radyoaktif iyot tedavisi ancak %10 hastada gerekir.
    Radyoaktif  iyot tedavisinden 3 gün önce  kullanılan Metimazol veya Propiltiourasil  ilacı  kesilir ve  tedaviden (radyoaktif iyot aldıktan) 3 gün sonra  hangi ilaç alınıyorsa  tekrar başlanır. Bu konu çok önemlidir. Bazı hastalar radyoaktif iyot aldıktan sonra  Propiltiourasil veya Metimazol ilacını almamakta ve hormonlar yüksek olduğu için sıkıntıya girmektedirler.
    Radyoaktif iyot tedavisi için  genellikle hastanede yatmaya gerek yoktur. Bununla birlikte doz biraz fazla verilecekse doktorunuz sizin bir süre ayrı bir odada  hastanede kalmanızı isteyebilir. Buna doktorunuz karar verecektir.

    Radyoaktif iyot Tedavisi Öncesi Düşük İyotlu Diyet Nasıl yapılır?
    Radyoaktif iyot tedavisinden 2 hafta önce iyotsuz beslenmek gerekir. Burada amaç vücuttaki iyodu tedavi öncesi azaltmak ve  tiroid bezini iyoda aç hale getirerek radyoaktif iyot verilince tiroid bezinin daha  fazla radyoaktif iyot tutmasını sağlamaktır.

    Tablo-5: Radyoaktif iyot tedavisinden önce 2 hafta süreyle yenmemesi  gereken yiyecekler
    1. İyotlu tuz
    2. Süt ve süt ürünleri, dondurma, peynir ve yoğurt
    3. Yumurta sarısı
    4. Deniz ürünleri
    5. İyotlu öksürük şurubu, iyotlu saç boyası
    6. Kırmızı gıda boyası içeren yiyecekler, şekerler,  turp, marul
    7. Lokanta gıdaları
    8.Soya fasulyesi ve soya yağı
    9.Çikolata
    10.Patates kabuğu
     

    Radyoaktif İyot Aldıktan Sonra Evde Alacağınız Önlemler

    Radyoaktif iyot dışkı, ter ve idrar ile etrafa yayılabileceğinden etrafınızdaki kimseleri radyasyonun etkilerinden korumak amacıyla aşağıdaki önlemleri en az 3-4 gün süreyle  uygulamakta fayda vardır:
    1-    Başkalarıyla kucaklaşmak, öpüşmek veya yakın temas yasaktır. Hastanın kullandığı  havlu, çatal, kaşık ve bıçak  başkası tarafından kullanılmaz.  Bulaşıklar bulaşık makinesinde yıkanmalıdır.
    2-    Hastanın ayrı bir odada tek başına kalması  gerekir.
    3-    Erkekler  tuvalette ayakta değil, oturarak  idrarlarını yapmalıdır
    4-    Yeni doğan çocuklar (8 yaş altı çocuklar) ve gebe kadınlarla yakın temas yasaktır.  Ancak aynı odada oturabilirler (en fazla bir saat).
    5-    Hastanın bebeği varsa emzirmesi yasaklanır.
    6-    Tuvalet sonrası tuvalet 2 kez yıkanmalı, ve eller  en az  2 defa iyice yıkanmalıdır.
    7-    Boğazda veya boyunda ağrı olursa  aspirin veya diğer ağrı kesiciler alınabilir. Buna rağmen ağrı devam ediyorsa doktorunuza başvurunuz.
    Tedaviden bir süre sonra sinirlilik, ellerde titreme veya çarpıntı olursa  doktora  başvurmanız gerekir.

    Radyoaktif İyot Etkisini Ne Zaman Göstermeye Başlar ?

    Radyoaktif iyot tedavisi etkisini 1.5-3 ay sonra göstermeye başlar. Bu nedenle kullanılan Propiltiourasil veya Metimazol gibi  ilaçlar radyoaktif iyot alındıktan sonra da kullanılmaya devam  edilmelidir. İlacın ne kadar  süre kullanılacağını doktorunuz ayarlar.  Hormonlar düştükçe Propiltiourasil veya Metimazol ilaç dozu azaltılır ve kesilir. Radyoaktif iyot bezinizi tahrip ettikçe  TSH hormonu yükselmeye ve T4 ve T3 hormonlarınız düşmeye başlar yani sizde tiroid hormonlarında azalma oluşur ve bu beklenen  bir durumdur. Bu  durum artık tiroid bezi yetmezliğinin geliştiğini gösterir ve    Levotiroksin  ilacı almaya başlarsınız. Bundan amaç meydana gelen hipotiroidi hastalığını tedavi etmektir.  Bu tedavi ömür boyu sürecek bir tedavidir. Bu  nedenle  Levotiroksin ilacınızı  doktorunuza haber vermeden kesmeyiniz.
    Gözlerinde hafif ve orta derece büyümesi olanlarda  radyoaktif  iyot tedavisinin bir zararı olmaz. Bununla birlikte şiddetli göz hastalığı varsa  bu hastalara radyoaktif iyot tedavisinden önce ve sonra  kortizon tedavisi yapılabilir.

    Radyoaktif İyot aldıktan Sonra Hangi Yan Etkiler Olur?
    Radyoaktif iyot  tedavisi sonrası 3-4 gün içinde  bazı kişilerde boyunda ağrı ve şişkinlik olabilir. Bu kişilere iltihap giderici veya ağrı kesici bazı ilaçlar verilir ve  ağrı  genellikle kendiliğinden düzelir.

    Graves Hastalarında Ameliyat:
    Graves hastalığında cerrahi tedavi radyoaktif iyot tedavisi istemeyen hastalarda, çocuklarda veya büyük guatrı olanlarda tercih edilebilir. Diğer hastalarda pek tercih edilmez. Biz radyoaktif iyot tedavisini daha fazla tercih etmekteyiz.
    Ameliyat ile tiroid bezinin hepsi  çıkarılır ve bu nedenle ameliyat sonrası  tiroid yetmezliği oluşur. Tiroid dokusu ameliyatta fazla bırakılırsa hastalık tekrar alevlenebir. Bu nedenle tiroid bezinin tamamına yakınının çıkarılması gerekir.
     Tiroid bezi çok çalışan bir hastada ameliyat  tiroid hormonları yüksek iken yapılamaz. Hormonlar yüksek iken ameliyat olursa hasta tiroid krizine girer ve çok tehlikelidir.  Ameliyat olacak ve sadece TSH düzeyi düşük olan (T3 ve T4 normal iken) hastalarda da ilaç tedavisi yapılması uygundur. Bu nedenle ameliyat olacak hastalarda önce ilaç tedavisi yapılarak  hormonları normal seviyeye getirilir. Hastalar  ameliyat gününe kadar ilaçlarını (Propiltiourasil veya Metimazol) almalıdır. Ameliyat günü sabahı da ilacını bir yudum suyla almalıdır. Operasyondan sonra Dideral hapı bir hafta kadar alınıp kesilir.

     Sıcak nodüllerin aşırı hormon salgılaması
    Tiroid bezinde bulunan sıcak nodüller bazen aşırı hormon salgılayabilirler.  Sıcak  nodüller tiroid bezinde tek nodül halinde veya  birden fazla olabilir. Sıcak ve  tek nodüllerin % 5-10’u fazla hormon salgılama kapasitesindedir. Sıcak nodülün çapı 2.5 cm’den fazla olunca  aşırı hormon salgılama özelliği artar. 
    Sıcak nodülü olup  tiroid hormonları normal kişilerde de mutlaka  iğne biyopsisi yapılır ve patoloji sonucu iyi huylu ise tedavi yapmadan takip edilir. Bu takiplerde tiroid hormonları ve ultrason yapılır. Takip sırasında sıcak nodül aşırı hormon salgılamaya başlarsa  radyoaktif iyot tedavisi yapılır. Sıcak nodülü olan ve sadece TSH hormonu düşük, fakat T3 ve T4 hormonu normal yaşlı hastalarda  takip yapılmadan radyoaktif iyot tedavisi yapılmaktadır.
    Eğer aşırı hormon salgılayan sıcak nodül varsa bu hastalarda  önce Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlarla  tiroid hormonları normal seviyeye getirilir ve daha sonra ya radyoaktif iyot tedavisi ya da ameliyat yapılır.  Biz radyoaktif iyot tedavisini öncelikle tercih etmekteyiz. Büyük nodüllerde (çapı 4 cm’den büyük)  ise ameliyat tedavisi daha çok tercih edilir.    

     GÖZLERDE BÜYÜME –GRAVES OFTALMOPATİSİ

    Göz Belirtileri  hangi hastalarda olur:
    Gözlerde büyüme ve göz etrafında şişlik sadece Graves hastalarında (tiroid bezi fazla çalışan) olan bir durumdur. Hashimoto hastalarında olursa da çok nadirdir; diğer tiroid hastalıklarında görülmez. Gözlerinde büyüme olan ve kan T3 ve T4 hormonları yüksek bir kişide Graves hastalığı mutlaka vardır.  Bununla beraber gözlerde büyüme  Graves hastalarının hepsinde ortaya çıkmaz.
    Graves hastalarının bazılarında görülen gözlerde büyüme veya gözlerin öne doğru fırlaması veya çıkması  hastalığına tıp dilinde ‘’Graves oftalmopatisi’’’ adı verilir. Bu hastalığa ‘’tiroid göz hastalığı’’ da denir. Bu hastalıkta  gözün arkasındaki yağ dokusunda artma, göz kaslarında şişme ve  göz etrafındaki yumuşak dokularda şişlik olmaktadır. Hastalığın ortaya çıkışı kişiden kişiye değişik bir seyir göstermektedir. Bazı hastalarda  kandaki T4 ve T3 hormonları yükseldikten kısa zaman sonra göz belirtileri ortaya çıkarken bazı hastalarda  uzun yıllar çok ufak değişiklikler gözlenmektedir. Diğer bir deyimle oftalmopatinin yani göz belirtilerinin   ne zaman ve nasıl ortaya çıkacağı tam olarak bilinmemektedir.
    Göz belirtileri ile tiroid hastalığı ilişkisi nasıldır?
    Graves oftalmopatisi % 40 hastada hipertiroidi hastalığı (tiroid hormonlarında yükseklik)  başladığında  birlikte  veya aynı anda ortaya çıkarken, % 40  hastada  hipertiroidi başladıktan  bir süre sonra  ortaya çıkar.   Hastaların % 20’sinde ise önce  gözlerde büyüme (oftalmopati) oluşur sonra hipertiroidi  gelişir. Tiroid hormonları  daha önce ve halen normal olduğu halde göz belirtileri olan kişiler olabilir.  Bu hastalığa  tıp dilinde  ‘’ Ötiroid Graves  Oftalmopatisi’’ denir. Bunun anlamı tiroid hormonlarının normal olmasına karşılık gizli tiroid hastalığı nedeniyle göz büyümesinin olması durumudur ve nadir görülür ( Bu tür hastalık  oftalmopatili olguların % 3’nü oluşturur).
    Göz belirtileri  Nasıl Seyreder?
    Göz belirtileri   % 85-95  hastada her iki gözde, % 5-15 hastada ise tek gözde olur.
    Göz belirtileri % 3-5 hastada ciddi olmakta ve hastalık şiddetli seyretmektedir, ancak çoğu hastada hastalığın seyri çok iyi olmakta ve tedaviden fayda görmektedirler.
    Oftalmopati kadınlarda daha sık görülmekte (kadın/erkek oranı 1.8-2.8/1‘dır), yaşlılarda ve  erkeklerde  olduğunda ise daha şiddetli  seyretmektedir. 
    Gözlerdeki  büyüme  veya hastalık % 66 hastada, yani çoğu kişide, hipertiroidi tedavisi  sırasında (Propiltiourasil veya Metimazol  ilaçları kullanırken) düzelir ve gerileme olur, ancak % 8’inde  düzelme olmaz ve göz belirtilerinde artma olabilir.  Bu nedenle tiroid hormonlarının normal seviyeye getirilmesi göz hastalığı için çok önemlidir.
    Tiroid bezine bağlı olarak göz hastalığı olan kişilerde şu şikayetler bulunur:
    1.    Yukarı, aşağı, yana bakışta  gözde ağrı olması.
    2.    Gözde kuruma, kaşıntı, kuruluk ve kontak lens takmada zorluk.
    3.    Gözde ve etrafındaki dokularda  iltihap ve şişme
    4.    Gözlerin kanlanması
    5.    Bazen çift görme
    6.    Görmede bozukluk
    Teşhis Nasıl yapılır?
    Oftalmopati her iki gözde  olduğunda tanı yönünden problem pek olmaz. Ancak tek gözde olması durumunda  diğer nedenler mutlaka ekarte edilmelidir. Bu kişilerde önce Graves hastalığı olup olmadığı tiroid hormon tetkikleri ile araştırılır. Daha sonra göze  yönelik  tomografi veya MR çekimi yapılır.   Böylece bu belirtilere neden olabilecek  tümörler, aksiyal myopi, iltihabi başka hastalıklar, kist, anevrizma  denilen kan damarlarının  balonlaşması ve lenfoma  adı verilen bir kanser türü gibi hastalıkların olup olmadığı araştırılır.   Tam kan tetkiki yapılarak kan hastalığı olup olmadığı araştırılır.

    Graves oftalmopatisinin kötüleşmesine veya şiddetinin artmasına neden olan faktörler şunlardır:
    1)    Şiddetli ve uzun süre devam eden  tiroid bezi fazla çalışması (hipertiroidizm),
    2)     Hastanın  aşırı dozda Propiltiourasil veya Metimazol kullanması sonucunda tiroid bezi yetmezliğine (hipotiroidiye) girmesi (TSH’nın yükselmesi),
    3)     Sigara içmek,
    4)   TSH-reseptör antikorların çok yüksek olması
    Gözün Öne doğru Çıkma Derecesi Nasıl Ölçülür?
    Oftalmopatide üst göz kapaklarında kasılma veya çekilme  vardır. Göz yuvarı öne doğru fırlar ki, buna ekzoftalmi veya proptozis denir. Proptozis, yani gözün öne doğru çıkma derecesi göz doktoru tarafından  Hertel ekzoftalmometresi  denilen bir aletle  ölçülebildiği gibi göz tomografisi veya MR tetkiki ile daha hassas olarak ölçülür. Her ırka göre gözün öne doğru çıkma miktarı değişiktir. Türklerde  gözün 21 mm’nin üzerinde çıkıntı yapması anormaldir. Gözün öne doğru çıkmasının nedeni  göz yuvarlağının arkasında bulunan yağ dokunun artmasına ve göz  kaslarının iltihap nedeniyle şişmesine  bağlıdır. 
    Toplar damarlarda kanın fazla olması ise göz etrafındaki dokuların şişmesine neden olur. Göz  kaslarındaki şişme ise çift görmeye neden olur.  Göz kırmızı bir renk alabilir ve bazı hastalar göz kapaklarını kapatamaz. Işıktan rahatsız olma,  yanma hissi ve  gözde ağrı  gibi  şikayetler olabilir. 



    Göz Hastalığının Kaç dönemi vardır?
    Oftalmopatinin 2  evre veya dönemi vardır:
    1-İlk başlangıç dönemi veya iltihabi dönem veya aktif faz  (3-9 ay sürer)
    2- Dokuların sertleştiği dönem (Fibrotik faz )
    Hastalık ilk dönem denen iltihabi evrede  tedaviye cevap verebilir. Dokuların sertleştiği ikinci dönemde tedaviye  maalesef yanıt azdır.